KELD'i tanımlayan tek cümle varsa: "Tek bir stack'in savunucusu değiliz."
Bu tutum bazen müşterileri şaşırtıyor. "Hangi teknoloji kullanıyorsunuz?" sorusuna "projeye bağlı" cevabı verince gerçekten mi böyle düşündüğümüzü merak ediyorlar. Bu yazı, o soruya detaylı cevap.
Neden Tech-Agnostic?
Çünkü "en iyi teknoloji" diye bir şey yok; "bu proje için en doğru teknoloji" var.
React Native'i seviyoruz, ama her mobil proje için değil. Next.js güçlü, ama içerik ağırlıklı, editör-driven her site için değil. NestJS karmaşık sistemler için mükemmel; 3 endpoint'li bir API için overkill.
Tek bir stack'e kilitli olmak, elinizdeki tek araç çekiç olduğunda her şeyin çivi gibi görünmesidir.
Karar Sürecinin 5 Sorusu
Her yeni proje başında bu soruları soruyoruz:
1. Domain nedir? B2B SaaS, e-ticaret, içerik sitesi, kurumsal uygulama, mobil-first ürün. Her domain için farklı teknik gereksinimler var.
2. Volüm ve ölçek beklentisi? 100 kullanıcı mı, 100.000 kullanıcı mı? MVP aşamasında mısınız, büyüme aşamasında mısınız?
3. Ekip kompozisyonu? Müşteri ekibinde kim var? Sonrasında kim sürdürecek? Frontend/backend/full-stack ayrımı var mı?
4. Mevcut altyapı ve kısıtlar? Varolan sistemler, cloud/on-premise tercihleri, güvenlik gereksinimleri.
5. 5 yıl projeksiyonu? Proje büyüyecek mi? Satılacak mı? Transfer edilecek mi? Uzun vadeli bakım nasıl sağlanacak?
4 Senaryo, 4 Stack
Senaryo 1: B2B SaaS, 10K Kullanıcı, Küçük Ekip
Önerilen: Next.js + App Router + Supabase
Neden? Next.js auth, API routes ve frontend'i tek projede yönetir. Supabase PostgreSQL + gerçek zamanlı + storage, küçük ekip için managed altyapı anlamlı. Vercel'de deploy basit.
Senaryo 2: İçerik Sitesi, Milyonlarca Sayfa Görüntüleme
Önerilen: Next.js SSG + ISR + CDN
Neden? Statik generation ile sunucu yükü neredeyse sıfır. ISR ile içerik güncelleme mümkün. Cloudflare CDN ile global dağıtım, sunucu maliyeti minimum.
Senaryo 3: Mobil-First MVP
Önerilen: React Native + Expo + Hono API
Neden? Expo managed workflow ile iOS+Android aynı anda. Hono minimal bir Node.js framework, edge deployment mümkün. MVP aşamasında ölçek endişesi ikincil.
Senaryo 4: Kurumsal ERP, 50+ Kullanıcı
Önerilen: NestJS + PostgreSQL + Next.js dashboard
Neden? NestJS'in modül sistemi domain-driven tasarıma doğal uyum. PostgreSQL ACID garantisi, karmaşık sorgular için ideal. Ayrı frontend projesi, backend API kontratına bağlı ölçeklenme.
Farkımız
Stack seçimini müşterinin "trendy ne duyduysa" veya "ekibimiz bu biliyor" kriterlerinden değil, projenin gerçek gereksinimlerinden yapıyoruz. Bu zaman zaman "ama herkes bunu kullanıyor" itirazına yol açıyor.
Cevabımız sabit: "Herkesin kullandığı teknoloji, sizin projeniz için en doğru olmayabilir."
Sonuç
Stack seçimi bir kez verilip unutulan bir karar değil. Proje geliştikçe revisit edilmesi gereken, ekip ve gereksinimlere bağlı dinamik bir süreç. Biz bunu her proje başında yapıyoruz ve gerektiğinde yeniden yapıyoruz.